energietransitie

De energietransitie is in volle gang. De hele wereld heeft inmiddels wel onderkent dat er sprake is van klimaatverandering en er iets moet gebeuren, zodat ook onze volgende generaties een leefbaar klimaat houden. Klimaatvervuiling is het grootste probleem. Plastic afval, CO2-uitstoot, watervervuiling en bodemvervuiling, er zijn ontzettend veel stappen die wij als mens kunnen zetten om klimaatvervuiling te verminderen.

Het klimaatakkoord

In 2015 sloten 194 landen in Parijs het klimaatakkoord die zij symbolisch op de Dag van de Aarde (22 april 2016) ondertekenden. In het klimaatakkoord zijn afspraken opgenomen om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen voor 2050 met 100 procent te reduceren ten opzichte van het jaar 1990. Het begin van de energietransitie was hiermee geboren.

Aandeel hernieuwbare energie 2019

Het aandeel hernieuwbare energie is een belangrijk klimaatdoel en laten zien hoever elk land is met haar energietransitie. De cijfers over 2019 zijn gepubliceerd door Eurostats op 15 januari 2021. Nederland doet het nog steeds niet heel erg goed en blijft in de onderste regionen bungelen.

Aandeel hernieuwbare energie in de energietransitie 2019
Bron: Eurostat

Uitstoot broeikasgassen Nederland

De uitstoot van broeikasgassen in Nederland was in 2020 ongeveer 8 procent lager ten opzichte van het jaar ervoor. De CO2-uitstoot (in equivalenten) is daarmee 24,5 procent lager dan in 1990. Het klimaatvonnis uit de Urgenda klimaatzaak is daarmee net niet gehaald.

Uitstoot-broeikasgas-2020-NL
Bron: CBS

Overzicht uitstoot broeikasgassen Wereldwijd

China is sinds jaar en dag het land dat de meeste broeikasgassen uitstoot. De Verenigde Staten op plaats 2 stoot ongeveer de helft uit. Nederland staat op plek 34 met 155 MtCO2.

Landen meeste CO2 uitstoot 2019

Klimaatdoel

Het belangrijkste klimaatdoel is om uitstoot van schadelijke broeikasgassen in 2050 met 100 procent te reduceren ten opzichte van 1990. Om dit doel te behalen maakten veel landen een eigen klimaatakkoord met klimaatafspraken en tussendoelen, waarbij in 2030 een belangrijk meetmoment is. In dat jaar moet de CO2-reductie al 55 procent zijn. Uitgangspunt is het beperken van verdere opwarming van de aarde tot maximaal 1,5 graad. Op dit moment stevenen we af op een opwarming van 3 graden.

Klimaatakkoord

Het volledige Parijse klimaatakkoord kun je hieronder downloaden.

Klimaatplan Nederland

De Nederlandse overheid heeft als doel om in 2030 een CO2-reductie van 49 procent te halen. Dit tussentijdse doel moet uiteindelijk leiden tot een CO2-neutrale economie in 2050. Het kabinet heeft de ambitie uitgesproken het tussentijdse doel in 2030 zelfs op te schroeven naar een CO2-reductie van 55 procent. De maatregelen voor de komende 10 jaar (tot 2030) zijn vastgesteld in het klimaatplan.

Klimaatwet en klimaatakkoord

Om het Europese klimaatdoel te behalen en de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad in 2050, moet de energietransitie sneller en moet Nederland veel maatregelen treffen. Het kabinet werd het in 2018 eens over een Klimaatwet, zodat de afspraken uit het Nederlandse Klimaatakkoord ook wettelijk vastgelegd zijn.

Jaarlijkse klimaattop

Deelnemende landen komen jaarlijks bij elkaar op de inmiddels bekende klimaatconferentie. De landen bespreken hier de voortgang binnen hun eigen land en maken aanvullende of nieuwe (bindende) afspraken om de klimaatdoelen te realiseren. Bij de klimaatconferenties zijn ministeries van alle deelnemende landen, bedrijven, wetenschappers en andere vertegenwoordigers aanwezig.

Klimaattop in 2021

De klimaatconferentie van 2019 was alweer de 25e klimaattop en werd gehouden tussen 2 en 13 december 2019 plaats in Madrid. De geplande klimaatbijeenkomst in 2020 werd door Covid19 uitgesteld naar 2021 en vindt plaats in Glasgow, Schotland tussen 9 en 19 november.

Greendeal en Klimaatakkoord

Frans Timmermans en Ursula von der Leyen presenteerden eind vorig jaar tijdens de 25e klimaattop in Madrid een ambitieus klimaatplan: de Greendeal. Dit is het Europese pakket met maatregelen is een actieplan om de Europese Unie CO2-neutraal te maken. Sinds de presentatie op 19 december 2019 zijn er al diverse plannen en maatregelen uitgeschreven en aangenomen die de energietransitie Europees gezien structuur geven. In een handige tijdlijn zie je de voortgang van de Green Deal plannen.

IPCC beoordeling

Het IPCC (Intergovernmental Panel Climate Change) is een belangrijk orgaan en beoordeeld continue de voortgang van de opwarming van de aarde, de klimaatdoelen en de haalbaarheid hiervan. Hierbij geeft het IPCC ook aan wat er aan extra maatregelen nodig is, om de opwarming van de aarde te beperken.

Onderzoek energietransitie

De wetenschap en onafhankelijke instanaties doen constant onderzoek naar de kosten, de haalbaarheid en de ontwikkelingen van de energietransitie. Hieronder vind je belangrijke onderzoeken die zijn uitgevoerd.

Opwarming van de aarde en klimaatverandering

Door de toename van de uitstoot van schadelijke broeikasgassen en klimaatvervuiling stijgt de temperatuur van onze aarde. De opwarming van onze aarde heeft klimaatverandering als gevolg. Met de energietransitie die wereldwijd ingezet is, gaan we de CO2-uitstoot te lijf.

Stijging temperatuur aarde

Met “opwarming van de aarde” verstaan we de stijging van de mondiale temperatuur vanaf de 19e eeuw. Sinds 1880 is de temperatuur met gemiddeld 0,9 graden gestegen. In het huidige tempo zal dit, volgens recente onderzoeken, in het jaar 2100 verdubbeld zijn naar 1,8 graden tot zelfs 6 graden Celsius. Deze stijging lijkt op het eerste gezicht klein, maar heeft enorme gevolgen voor het klimaat en dus de levenskwaliteit op aarde.

Mondiale temperatuur

Mondiale-temperatuur-mrt-2020

Nederlandse temperatuur

Nederland-temperatuur-mrt-2020

Oorzaak van klimaatverandering

Door het vele gebruik van fossiele brandstoffen, het grootschalig kappen van bos, de veestapels en consumeren van vlees zit er maar liefst 40 procent meer koolstofdioxide in de lucht dan tweeënhalf eeuw geleden. Toch is de veroorzaker van de opwarming van de aarde nog een groot discussiepunt. Belangrijk is echter om een meting over een langere periode (+30 jaar) uit te voeren, om een goed beeld te krijgen over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering.

Invloed van de mens

De grote vraag is hoeveel invloed de mens heeft op de natuur. 98% van de (vooraanstaande) wetenschappers beweren dat de huidige mate van klimaatverandering weldegelijk (deels) aan de invloed van de mens te wijten is. In onderstaande grafiek is goed te zien hoe de bewustwording hiervan door de jaren heen is veranderd. De zwarte stippen staan voor gedane studies en onderzoeken naar de oorzaak van de opwarming van de aarde.

Consensus wetenschap

Enorme afname wilde dieren en planten

De gevolgen van de groeiende uitstoot van schadelijke gassen zien we pas over tientallen jaren. Op dit moment voelen we al de consequenties van de uitstoot in de afgelopen 100 jaar. Zo is het aantal planten en wilde dieren tussen 1970 en 2020 met maar liefst 68 procent afgenomen en de afname groeit nog steeds.

Afname wildlife 2020

Smelten van de ijskappen gaat hard

Sinds het begin van de jaren negentig is de snelheid waarmee het ijs smelt met 57 procent gestegen, berekenden de onderzoekers. De stijging van 0,8 naar 1,2 biljoen ton per jaar komt door het versnelde smelten van gletsjers en ijskappen op vooral Antarctica en Groenland. Het grootste deel van het ijsverlies op aarde komt zeer waarschijnlijk door de opwarming van de aarde.

Onderzoek staat van de aarde

Het Wereld Natuurfonds doet tweejaarlijks onderzoek naar de huidige staat van de aarde en publiceert deze in het Living Planet Rapport.

Enkele feiten op een rij:

  • 68% afname populatie wilde dieren en planten periode 1970 – 2020
  • Slechts 13% van de oceanen is nog niet beïnvloed door de mens
  • 33% van het voedsel wordt weggegooid
  • Afname waterrijke gebieden met 84% in periode 1970 – 2020
  • 30% van het land wordt gebruikt voor landbouw

Gevolgen voor de mensheid

Als er niets verandert dan zijn de gevolgen niet te overzien. Ook de mensheid zal dan met uitsterven bedreigd worden als we niet ingrijpen. Welke veranderingen staan ons nog meer te wachten?

  • Droogte; meer kans op bosbranden, mislukken van oogsten, verschuiving klimaatzones, uitsterven landdieren en planten en extreme hitte.
  • Water; stijging van de zeespiegel, meer overstromingen, smelten poolijs, uitsterven waterdieren en planten en drinkwater tekort.
  • Volksgezondheid; meer en nieuwere ziektes, drinkwater te kort, meer doden ten gevolge van extreme hitte en voedselschaarste.

Sinds het Parijse klimaatakkoord in 2015 is klimaatverandering, de opwarming van de aarde en klimaatvervuiling een groeiend onderwerp van de discussie.

Bron: WNF, CBS

Earth Overshoot Day

Global Footprint Network (GFN) houdt elk jaar bij wanneer de mens meer grondstoffen, energie en brandstoffen verbruikt, dan de aarde in een jaar kan vernieuwen. De dag van dit kantelpunt noemen we Earth Overshoot Day.

Ecologisch voetafdruk

Het GFN maakt diverse berekeningen van de invloed die de mensheid heeft op onze aarde. De Ecologische Voetafdruk (footprint) wordt vergeleken met de biocapaciteit en het vermogen van de aarde, om onze afval (o.a. CO2) te absorberen. De overschotdag markeert de dag waarop onze ecologische voetafdruk, de biocapaciteit van de aarde overschrijdt. Bereken ook je eigen ecologische voetafdruk!

Dag van overschot in 2021

De wereldwijde Earth Overshoot Day is dit jaar op 29 juli, net als in 2019. In het Coronajaar 2020 was deze 23 dagen later en in 1970 was dat maar liefst 154 dagen later. De Nederlandse dag van overschot is dit jaar op 3 mei. Volgens de berekeningen van GFN zou de mensheid eigenlijk 1,75 aarde nodig hebben, om aan onze energie- en voedselbehoefte te voldoen. Nederland had in 1970 nog 2,3 aarde nodig om te voorzien in de behoefte van de mens, in 2008 groeide dit uit naar 4,1 aarde. In 2019 werd dit door GFN voor het laatst berekend en kwam Nederland uit op een behoefte van 2,9 aarde.

Earth Overshoot Day 2021

Verbruik in aarden per jaar

Global Footprint Netwerk berekent ook hoeveel aarden we als mens nodig hebben om te voorzien in de energiebehoefte van dat jaar. Voor het laatst berekende GFN dit in 2017. Wereldwijd is het sinds 2010 redelijk stabiel met 1,7 aarde per jaar. Voor Nederland is een dalende trend te zien sinds 2010, in 2017 verbruikten Nederland 3,14 aarde per jaar.

Verbruik aantal aarden per jaar 2017

Broeikasgas

Broeikasgassen komen van nature voor in onze atmosfeer. Voor de overlevingskans van de mens zijn deze gassen ook noodzakelijk. Aan de andere kant heeft de uitstoot van teveel schadelijke broeikasgassen, zoals CO2, behoorlijke consequenties voor onze aarde.

Koolstofdioxide

CO2 is de afkorting van koolstofdioxide. Het wordt ook wel koolzuurgas genoemd. Het is opgeslagen in fossiele brandstoffen (aardolie, steenkolen, aardgas) en komt weer vrij bij het verbranden. CO2 is ook opgeslagen in bomen en komt weer vrij als het hout verbrand wordt of wegrot. Koolstofdioxide is voor ruim de helft verantwoordelijk voor de huidige temperatuur van de aarde. Naast CO2 zijn er echter nog meer (schadelijke) broeikasgassen.

Methaan

CH4 is een sterk broeikasgas: 1 kilo methaan heeft hetzelfde effect als 28 kilo Co2. Methaan komt vooral vrij bij veeteelt, verbouwen van rijst en uit afvalstortplaatsen. Methaan is voor 16 procent verantwoordelijk voor klimaatverandering.

Lachgas

N20 is een zeer sterk broeikasgas: 1 kilo lachgas heeft hetzelfde effect als 265 kilo Co2. Lachgas komt vooral vrij bij grond dat bemest is met kunst- of dierlijke mest.

Waterdamp

Waterdamp is ook een broeikasgas, maar wordt niet uitgestoten door de mens. Dit gas komt voor in warme lucht en door de opwarming van de aarde wordt ook de lucht steeds warmer. Het broeikaseffect van waterdamp versterkt zichzelf dus.

Fluorgas

Fluorgas is een zeer sterk broeikasgas. Deze komt vooral voor in spuitbussen, airco’s en koelkasten.

Playlist: Energietransitie

  • Nuttige pagina?
  • 2   0
Deel deze pagina!