klimaatverandering

De hele wereld heeft inmiddels wel onderkend dat er sprake is van klimaatverandering en er iets moet gebeuren, zodat ook onze volgende generaties een leefbaar klimaat houden. Klimaatvervuiling door CO2-uitstoot, ontbossing, plastic afval, voedselverspilling en bodemvervuiling zijn een gigantisch probleem. Toch zijn er veel stappen die wij als mens kunnen zetten om klimaatvervuiling te verminderen. Of dit klimaatverandering uiteindelijk omkeert moet dan blijken.

Opwarming van de aarde

Door de toename van de uitstoot van schadelijke broeikasgassen en klimaatvervuiling stijgt de temperatuur van onze aarde. De opwarming van onze aarde heeft klimaatverandering als gevolg. Met de energietransitie die wereldwijd ingezet is, gaan we de CO2-uitstoot te lijf.

Mondiale temperatuur

Met “opwarming van de aarde” verstaan we de stijging van de mondiale temperatuur vanaf de 19e eeuw. Sinds 1880 is de temperatuur met gemiddeld 0,9 graden gestegen. In het huidige tempo zal dit, volgens recente onderzoeken, in het jaar 2100 verdubbeld zijn naar 1,8 graad tot zelfs 6 graden Celsius. Deze stijging lijkt op het eerste gezicht klein, maar heeft enorme gevolgen voor het klimaat en dus de levenskwaliteit op aarde.

Mondiale temperatuur maart 2020

Nederlandse temperatuur

De jaargemiddelde temperatuur in Nederland ken een stijgende trend en lag in 2019 zo’n 2,1 graden hoger dan ruim een eeuw geleden, in 1907. De laatste 25 jaar was de stijging gemiddeld 0,04 graad per jaar. Het warmste jaar uit de Nederlandse geschiedenis is 2014, gevolgd door 2018 en 2019.

Temperatuur Nederland maart 2020

Oorzaak van klimaatverandering

Door het vele gebruik van fossiele brandstoffen, het grootschalig kappen van bos, de veestapels en consumeren van vlees zit er maar liefst 40 procent meer koolstofdioxide in de lucht dan tweeënhalf eeuw geleden. De mens is dus een belangrijke veroorzaker van klimaatverandering. Ondanks dat dit voor niet iedereen een vaststaand feit is, heeft de wetenschap dit inmiddels wel bewezen. Belangrijk is wel om een meting over een langere periode (+/- 30 jaar) uit te voeren om een goed beeld te krijgen over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering.

Invloed van de mens

De grote vraag is hoeveel invloed de mens heeft op de natuur en kunnen dit ook omkeren? Zo’n 98 procent van de klimaatwetenschappers noemen de mens als grootste veroorzaker van klimaatverandering. In onderstaande grafiek is goed te zien hoe de bewustwording hiervan door de jaren heen is veranderd. De zwarte stippen staan voor gedane studies en onderzoeken naar de oorzaak van de opwarming van de aarde.

Consensus wetenschap opwarming aarde en invloed mens

Gevolgen van klimaatverandering

Ontbossing 

De mens kapt zo’n 15 miljard bomen per jaar, dit komt neer op maar liefst 500 bomen per minuut. Bomen zijn enorm belangrijk voor de mens, omdat deze CO2 opnemen en juist zuurstof uitstoten. De belangrijkste “longen” voor de mensheid is het Amazonegebied. Dit enorme regenwoud zorgt voor zo’n 20 procent van de zuurstof die de mens inademt en vertegenwoordigt inmiddels meer dan de helft van het overgebleven regenwoud op aarde. Sinds 1950 is de mens gestart met het ontbossen van dit Amazonegebied, waardoor al 20 procent ervan verloren is gegaan. Zo’n 80 procent van het gekapte gebied wordt gebruikt voor landbouw. Ook natuurbranden en aangestoken branden zorgen ervoor dat regenwoud in rap tempo verdwijnt.

Enorme afname wilde dieren en planten

De gevolgen van de groeiende uitstoot van schadelijke gassen en ontbossing zien we pas over tientallen jaren. Op dit moment voelen we al de consequenties van de uitstoot in de afgelopen 100 jaar. Zo is het aantal planten en wilde dieren tussen 1970 en 2020 met maar liefst 68 procent afgenomen en het einde van die afname is nog lang niet in zicht.

Afname populatie diersoorten 2022

Smeltende ijskappen Antarctica en Groenland

Sinds het begin van de jaren negentig is de snelheid waarmee het ijs smelt met 57 procent gestegen, berekenden de onderzoekers begin 2021. De stijging van 0,8 naar 1,2 biljoen ton smeltend ijs per jaar komt door het versnelde smelten van gletsjers en ijskappen op vooral Antarctica en Groenland. Tussen 1994 en 2017 verdween er totaal al 28 biljoen ton ijs op beide locaties. Als Antarctica zoveel ijs verliest dat de zeespiegel gemiddeld 100 cm stijgt, dan stijgt het water voor de kust van Nederland met 120 cm. Als in Groenland hetzelfde gebeurt dan stijgt de oppervlakte van de Noordzee met 49 cm.

Permafrost Rusland

In het noorden van Rusland is een andere zorgwekkende ontwikkeling gaande. Daar ontdooien enorme lagen permafrost (bevroren grond), waardoor eeuwenoude overblijfselen van Siberische megafauna vrij komt. Hiermee komt ook extreem veel methaan vrij, dat 80 keer schadelijker is dan CO2.

Stijging zeespiegel mondiaal en voor de Nederlandse kust

Mondiale zeespiegel september 2020
Nederlandse zeespiegel september 2020

Andere gevolgen van klimaatverandering

Als er niets verandert dan zijn de gevolgen misschien niet meer te overzien. Ook de mensheid zal dan met uitsterven bedreigd worden als we niet ingrijpen. Welke veranderingen staan ons nog meer te wachten?

  • Droogte; meer kans op bosbranden, mislukken van oogsten, verschuiving klimaatzones, uitsterven landdieren en planten en extreme hitte.
  • Volksgezondheid; meer en nieuwere ziektes, drinkwater te kort, meer doden ten gevolge van extreme hitte en voedselschaarste.

Onderzoek naar klimaatverandering

Het IPCC, het KNMI en WNF onderzoeken jaarlijks de staat van klimaatverandering en de haalbaarheid van de klimaatdoelen. Een aantal onderzoeken vind je hier.

Overshoot Day

De wereldwijde Earth Overshoot Day viel in 2021 op 29 juli, net als in 2019. In het Coronajaar 2020 was deze 23 dagen later en in 1970 was dat maar liefst 154 dagen later. De Nederlandse Overshoot Day is in 2022 viel op 12 april. Global Footprint Network (GFN) houdt elk jaar bij wanneer de mens meer grondstoffen, energie en brandstoffen verbruikt, dan de aarde in een jaar kan vernieuwen. Dit kantelpunt noemen we de Overshoot Day. Meer over Overshoot Day in 2022.

Verbruik in aarden per jaar

Global Footprint Netwerk berekent ook hoeveel aarden we als mens nodig hebben om te voorzien in de energiebehoefte van dat jaar. Voor het laatst berekende GFN dit in 2018. Wereldwijd is het sinds 2010 redelijk stabiel met 1,7 aarden per jaar. Voor Nederland is een negatieve trend te zien sinds 2010, in 2018 verbruikten Nederlanders 3,6 aarden. Meer over het verbruik van aarden.

Overshoot Day 2022 Aantal dagen tekort aan grondstoffen
Verbruik van grondstoffen 2022

Ecologisch voetafdruk

Het GFN maakt diverse berekeningen van de invloed die de mensheid heeft op onze aarde. De Ecologische Voetafdruk (footprint) wordt vergeleken met de biocapaciteit en het vermogen van de aarde, om onze afval (o.a. CO2) te absorberen. De Overshoot Day markeert de dag waarop onze ecologische voetafdruk, de biocapaciteit van de aarde overschrijdt.

Welke broeikasgassen zijn er

Wist je dit over klimaatverandering?

  • 10% van de jaarlijkse Nederlandse CO2-uitstoot komt door voedselverspilling.
  • 68% van de Nederlanders verspilt weleens voedsel. Maar liefst 11,5 miljoen kilo goed voedsel gaat daardoor verloren.
  • 21% van de jaarlijkse wereldwijde CO2-uitstoot komt door zuivel- en vleesproducenten.
  • in de afgelopen 50 jaar nam de populatie wilde dieren met maar liefst 68% af.
  • in deze zelfde periode was de afname van waterrijke gebieden maar liefst 84%.
  • 30% van het land wordt wereldwijd gebruikt voor landbouw.
  • als we niets doen, stevenen we af op een opwarming van 3 graden.
  • We voelen nu de gevolgen van onze CO2-uitstoot van 100 jaar geleden.

Playlist: Video's over klimaatverandering

  • Nuttige pagina?
  • 1   0