Zandbatterij moet warmte slimmer opslaan

Zandbatterij: hoe het begon

Peter Enting wilde al jong ondernemer worden en tijdens zijn studie chemische technologie liep hij stage bij een staalfabriek in Zweden. Daar zag hij hoe hete slak, een bijproduct van mineralen dagenlang warmte vasthield. Dat beeld bleef hangen en later kwam hij in Delfzijl opnieuw in aanraking met hetzelfde principe. Bij een stilgelegde energiecentrale bleek gebruikt zand na twee weken nog altijd zo'n 300 graden Celsius warm. Als zand de warmte zo lang vasthoudt, dan kan een zandbatterij nuttig zijn voor energieopslag. Samen met anderen begon hij drie jaar geleden in zijn vrije tijd te experimenteren. De eerste gedachte was een compacte zandbatterij voor woningen, waarbij een ingegraven container met zand een huis in de winter van warmte moest voorzien. Tijdens de eerste testen bleek dat zand warmte goed opslaat, maar minder goed geleidt.

Niet voor woning, wel voor bedrijven

Het Groningse energiebedrijf Heliora Energy verlegde daarna de focus. Volgens Enting lost een zandbatterij voor losse woningen het grotere energievraagstuk helaas niet op. Maar voor bedrijven en industrieterreinen biedt de zandbatterij kansen. Zeker op plekken met veel zonne-energie en windenergie en een constante warmtevraag. De zandbatterij van Heliora werkt als thermische buffer. Het systeem verwarmt zand met elektrische weerstand en kan daarna de opgeslagen warmte terugleveren via buizen met lucht, water of een water-glycolmengsel.

Proefopstelling in Den Haag

De eerste Nederlandse pilot met een zandbatterij wordt gehouden in Den Haag. Heliora plaatst daar dan een zeecontainer van 6 meter in een stedelijke omgeving die ongeveer 1 MWh (Megawattuur) thermische energie kan opslaan. Dat is nog een bescheiden opstelling, maar toch moet de zandbatterij zo laten zien hoe duurzame stroom later als warmte of stoom kan worden ingezet. Voor de industrie kan dat oplopen tot temperaturen van 650 tot 700 graden Celsius. De pilot in Den Haag moet bewijzen dat de zandbatterij klaar is voor de eerste commerciële projecten.

Zandbatterij kan rol spelen in de energietransitie

Volgens Heliora kan een zandbatterij ook waardevol zijn voor warmtenetten. Grote buffers met zand kunnen veel energie opslaan. en daardoor wordt een zandbatterij interessant op locaties waar aanbod van duurzame energie en warmtevraag niet op elkaar zijn afgestemd. Enting ziet wereldwijd een markt van tientallen miljarden euro’s voor thermische opslag. Hij verwacht dat een zandbatterij uiteindelijk goedkoper wordt dan de thuisbatterij of een buurtbatterij. Vooral de eenvoud van het systeem en het gebruik van goedkoop materiaal spreken in het voordeel. Het idee van de zandbatterij is overigens niet nieuw, want in 2022 schreven wij over de Finse zandbatterij.

Alles over energieopslag

Bron: Heliora Energy