Column: Energierekening groeit sneller dan het stroomnet

Huishoudens verliezen grip op een steeds hogere energierekening

De eerste reden is dat de energierekening steeds minder voorspelbaar wordt. Huishoudens hebben de afgelopen jaren al flinke schommelingen gezien in energieprijzen. Nu komen daar hogere nettarieven bovenop. Mensen kunnen nauwelijks besparen op deze kosten. Je kunt korter douchen of de verwarming lager zetten, maar het netbeheer betaal je hoe dan ook. Daarmee verdwijnt een deel van de controle die consumenten over hun energierekening hebben.

Miljardeninvesteringen komen terecht bij de consument

De tweede reden is dat de kosten van de energietransitie onevenredig bij huishoudens terechtkomen. Natuurlijk zijn investeringen in het stroomnet noodzakelijk. Zonder uitbreiding lopen woningbouw, verduurzaming en economische groei vast. Maar de rekening van honderden miljarden euro's mag niet automatisch op het bord van burgers belanden. De samenleving profiteert van een sterker elektriciteitsnet. Dan moet de samenleving ook eerlijk meebetalen.

De derde reden is dat vooral de middeninkomens tussen wal en schip dreigen te vallen. Huishoudens met de laagste inkomens kunnen soms terugvallen op steunregelingen. Hogere inkomens voelen een stijging minder sterk. Maar de grote groep daar tussenin betaalt steeds meer zonder recht op compensatie. Dat vergroot financiële druk en maatschappelijke onvrede.

Een eerlijke oplossing voor de stijgende energierekening

Voorstanders zeggen dat deze investeringen noodzakelijk zijn. Daar hebben zij gelijk in. Niemand wil een overvol stroomnet dat nieuwbouw en verduurzaming blokkeert. Maar noodzaak betekent niet dat elke kostenstijging automatisch acceptabel is. De politiek moet daarom verder kijken dan noodfondsen. Er is behoefte aan een eerlijkere verdeling van de kosten. Bijvoorbeeld door een deel van de investeringen uit algemene middelen te financieren en kwetsbare huishoudens structureel te ontzien. De energietransitie is nodig. Maar ze verliest haar draagvlak als steeds meer huishoudens haar niet meer kunnen betalen. Een duurzaam energiesysteem begint niet bij kabels en transformatorhuizen. Het begint bij een rekening die mensen nog kunnen dragen.

Energie besparen doe je zo!