Oorzaken van van klimaatverandering
Door het vele gebruik van fossiele brandstoffen, het grootschalig kappen van bos, de groeiende veestapels en het steeds meer consumeren van vlees zit er maar liefst 40% meer koolstofdioxide in de lucht dan 2,5 eeuw geleden. De mens neemt steeds meer ruimte in en is daarmee een belangrijke veroorzaker van klimaatverandering. Ondanks dat dit voor niet iedereen een vaststaand feit is heeft de wetenschap dit inmiddels bewezen. Daarbij is wel belangrijk een meting over een langere periode (+/- 30 jaar) uit te voeren om een goed beeld te krijgen over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering.
Uitstoot broeikasgassen door fossiele brandstoffen
Door het jarenlange gebruik van fossiele brandstoffen, fossiele energie en de toenemende behoefte om te consumeren neemt de uitstoot van broeikasgassen toe. Hierdoor warmt de aarde snel op en wordt onze lucht en klimaat vervuild, waardoor ons klimaat verandert. De schadelijke gassen zijn onder andere; methaan, Co2, ammoniak en stikstof.
Ontbossing door bomenkap
We kappen zo’n 15 miljard bomen om per jaar wat neerkomt op maar liefst 500 bomen per minuut. Bomen zijn enorm belangrijk voor de mens, omdat deze CO2 opnemen en juist zuurstof uitstoten. De belangrijkste “longen” voor de mensheid is het Amazonegebied en dit enorme regenwoud zorgt voor zo’n 20% van de zuurstof die de mens inademt en vertegenwoordigt inmiddels meer dan de helft van het overgebleven regenwoud op aarde. Sinds 1950 is de mens gestart met het ontbossen van dit Amazonegebied, waardoor al 20% ervan verloren is gegaan. Zo’n 80% van het gekapte gebied wordt gebruikt voor landbouw, maar ook natuurbranden en aangestoken branden zorgen ervoor dat het regenwoud in rap tempo verdwijnt.
Invloed van de mens op het klimaat
De grote vraag is hoeveel invloed de mens heeft op de natuur en of we dit ook kunnen omkeren? Zo'n 98% van de klimaatwetenschappers noemt de mens als grootste en belangrijkste veroorzaker van klimaatverandering. In onderstaande grafiek is goed te zien hoe de bewustwording hiervan door de jaren heen is veranderd. De zwarte stippen staan voor gedane studies en onderzoeken naar de oorzaak van de opwarming van de aarde.
Impact van hitte bedreigt ons leefklimaat
In 2024 ervaarde de helft van de wereldbevolking maar liefst een maand van extreme hitte. Klimaatverandering verlengt de duur en de frequentie van hittegolven en bedreigen ons leefklimaat. Waar blijft de actie?
Recordstijging CO₂-gehalte in atmosfeer
In 2024 steeg het CO₂-gehalte in de atmosfeer sneller dan ooit tevoren. Wereldwijd werd een gemiddelde waarde van 423,9 delen per miljoen (ppm) gemeten, blijkt uit het Greenhouse Gas Bulletin van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO).
Afname wilde dieren en planten door klimaatverandering
De gevolgen van de groeiende uitstoot van schadelijke gassen en ontbossing zien we pas over tientallen jaren. Op dit moment voelen we de consequenties van de uitstoot van 100 jaar geleden. Zo is het aantal planten en wilde dieren tussen 1970 en 2020 met maar liefst 73% afgenomen en het einde van die afname is nog lang niet in zicht. Het Wereld Natur Fonds (WNF) deelt jaarlijks een rapport van de huidige stand van zaken.
Smeltende ijskappen Antarctica en Groenland
Sinds het begin van de jaren 90 is de snelheid waarmee het ijs smelt met 57% gestegen zo berekenden onderzoekers onder leiding van de Universiteit in Leeds begin 2021. De stijging van 0,8 naar 1,2 biljoen ton smeltend ijs per jaar komt door het versnelde smelten van gletsjers en ijskappen op vooral Antarctica en Groenland. Tussen 1994 en 2017 verdween er totaal al 28 biljoen ton ijs op beide locaties. Als Antarctica zoveel ijs verliest dat de zeespiegel gemiddeld 100 cm stijgt dan stijgt het water voor de kust van Nederland met 120 cm. Als in Groenland hetzelfde gebeurt dan stijgt de oppervlakte van de Noordzee nog eens met 49 cm. De wetenschappers publiceerden hun studie in het tijdschrift The Cryosphere die insloeg als een bom binnen de wereld van de wetenschap.
Loerend gevaar: permafrost Rusland
In het noorden van Rusland is een andere zorgwekkende ontwikkeling gaande. Daar ontdooien enorme lagen permafrost (bevroren grond), waardoor eeuwenoude overblijfselen van Siberische megafauna vrij komt. Hiermee komt ook extreem veel methaan vrij dat 80 keer schadelijker is dan CO2.
Stijging zeespiegel wereldwijd en Nederland
Regenwouden stoten CO2 uit en verergeren de klimaatcrisis
Wat ooit bekend stond als de longen van de aarde, werkt nu steeds vaker tegen het klimaat. Nieuwe satellietmetingen tonen aan dat regenwouden hun beschermende rol snel verliezen. In veel gebieden geldt inmiddels dat regenwouden CO2 uitstoten in plaats van opnemen.
Koraalriffen sterven af, noodsignaal voor het wereldklimaat
Koraalriffen verdwijnen in hoog tempo door de opwarming van de aarde. Wetenschappers slaan alarm: de planeet heeft haar eerste grote klimaatkantelpunt bereikt. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor miljoenen mensen en het zeeleven wereldwijd.
Drinkwatertekort dreigt wereldwijd
We merken er in Nederland misschien nog weinig van, maar er is een steeds dreigender wereldwijd watertekort. Uit het rapport van Unicef blijkt dat 36 landen al te maken hebben met een extreem tekort aan water. Vooral landen in het Midden-Oosten en in Noord-Afrika kennen veel problemen op dit gebied. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verwacht dat tegen 2025 de helft van de wereldbevolking leeft in gebieden met een structureel watertekort.
Het klimaat in cijfers
Met opwarming van de aarde verstaan we de stijging van de mondiale temperatuur vanaf de 19e eeuw. Sinds 1880 is de temperatuur met gemiddeld 0,9 graden gestegen. In het huidige tempo zal dit volgens recente onderzoeken in het jaar 2100 verdubbeld zijn naar 1,8 tot 6 graden Celsius. Deze stijging lijkt op het eerste gezicht klein, maar heeft enorme gevolgen voor het klimaat en dus de leefkwaliteit op aarde.
Temperatuur in Nederland stijgt
Het gemiddeld temperatuur per jaar in Nederland kent een stijgende trend en lag in 2019 zo'n 2,1 graden hoger dan ruim een eeuw geleden in 1907. De laatste 25 jaar was de temperatuursstijging gemiddeld 0,04 graad per jaar. Het warmste jaar uit de Nederlandse geschiedenis was 2014 samen met 2020. De data na 2019 is nog niet gepubliceerd door het PBL of CBS.
Op welke dag zijn onze natuurlijke bronnen op?
Global Footprint Network (GFN) houdt elk jaar bij op welke dag de mens meer grondstoffen, energie en brandstoffen heeft verbruikt dan de aarde in een jaar kan vernieuwen. Dit kantelpunt noemen we de Eart Overshoot Day of De Dag van Overschrijding. De Nederlandse dag van overschrijding viel in 2025 viel al op 5 mei, wat betekent dat we maar liefst 241 dagen de aarde aantasten in haar reserves, die ze niet kan vernieuwen. In 2024 viel deze dag op 1 april (geen grap) en waren we 263 dagen in overschrijding. Wereldwijd viel de Dag van Overschrijding op 24 juli.
Hoeveel aarden hebben nodig?
Global Footprint Netwerk berekent ook hoeveel aarden we als mens nodig hebben om te voorzien in de energiebehoefte van dat jaar. Daar waar het wereldwijd licht oploopt tot 1,8 aarde dit jaar, zien we een flinke daling in Nederland sinds 2000. Op dit moment hebben Nederlanders 2 aarden nodig om te voorzien in de jaarlijkse energiebehoefte.
Bereken je ecologische voetafdruk!
Het GFN maakt diverse berekeningen van de invloed die de mensheid heeft op onze aarde. De Ecologische Voetafdruk (footprint) wordt vergeleken met de biocapaciteit en het vermogen van de aarde, om onze afval (o.a. CO2) te absorberen. De Overshoot Day markeert de dag waarop onze ecologische voetafdruk, de biocapaciteit van de aarde overschrijdt.
Klimaatverandering in beeld
Anderen bekeken ook
Stikstof
Stikstof lijkt een nieuw fenomeen in de klimaatproblematiek, maar dat is het niet. Al veel langer vormt stikstof een groeiend probleem voor ons klimaat. Maar wat betekent het stikstofprobleem eigenlijk en gebruiken we wel de juiste terminologie?
Watertekort en water besparen
Een watertekort is een steeds groter wordend wereldwijd probleem. Op dit moment heben zo'n 4 miljard mensen minstens één maand per jaar last van ernstige waterschaarste. In dit artikel vertellen we je meer over de oorzaken en gevolgen van waterschaarste en handige tips om water te besparen.