Een watertekort is een wereldwijd en steeds groter wordend probleem. Zo’n 4 miljard mensen hebben minstens een maand per jaar last van ernstige waterschaarste. In dit artikel vertellen we je meer over waterschaarste en geven we je tips om water te besparen.

Hoe ontstaat waterschaarste?

Waterschaarste ontstaat door een complexe combinatie van wisselende menselijke en ecologische factoren die invloed op elkaar hebben. Door klimaatverandering komt waterschaarste in steeds meer landen voor. Natuurlijke waterbronnen drogen sneller op, door lang aanhoudende droogte en de stijgende zeespiegel zorgt voor meer overstromingen, waardoor water wordt vervuild en de drinkwaterkwaliteit drastisch daalt. Daarnaast zorgt ook waterverspilling voor een dalende watercapaciteit, waar aan de andere kant onze waterbehoefte juist groeit.

Waterschaarste in Nederland

Zelfs in Nederland, dat toch bekend staat als waterland, komt waterschaarste voor. Dit komt doordat de temperatuur de afgelopen 130 jaar met 1,7 graden is gestegen en de droge periode in Nederlands steeds langer wordt. De Waterschappen roepen daarom ook vaker op om zuiniger om te gaan met drinkwater. De Nederlandse overheid kondigde in de zomer van 2022 zelfs een officieel watertekort aan. Dat gebeurde ook al een keer eerder in 2003.

In Nederland gebruiken we gemiddeld 1,5 miljoen liter drinkwater per persoon. Dit komt neer op zo’n 782 miljoen m3 in totaal. Ongeveer 85 procent van ons waterverbruik gaat op aan de productie van voedsel. De landbouwsector alleen al verbruikt 302 miljoen m3 aan water voor het groeien van gewassen, besproeien en bemesten van grond en de onderhoud aan machines. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en houdt de droogstand in de gaten via de Droogtemonitor.

Gevolgen waterschaarste

Een watertekort lijkt een korte termijn probleem, maar wordt door veel mensen onderschat. Op de lange termijn zorgt waterschaarste voor minder beschikbaar schoon drinkwater. Misschien wel belangrijker zijn de gevolgen voor de korte termijn. Zo gaan hele oogsten verloren door verzilte grond als er niet voldoende water beschikbaar is om land en gewassen te besproeien. Ook heeft waterschaarste invloed op de biodiversiteit. Veel insecten, bijen en plantensoorten verdwijnen door verdroging. Het ecologisch systeem raakt daardoor steeds meer in de war, waardoor het klimaat verandert en het leefklimaat van ons uiteindelijk afneemt. Gelukkig kunnen we zelf veel doen om waterschaarste tegen te gaan, door simpelweg ons waterverbruik terug te brengen.

Watertekorten wereldwijd

Waterschaarste is niet alleen maar een probleem voor armere landen. Ook in rijke Westerste landen is er steeds vaker sprake van waterschaarste door droogte. In onderstaande kaart is duidelijk zichtbaar waar er wereldwijd sprake is van een watertekort. Uit een rapport van Unicef blijkt dat 36 landen een extreem tekort aan water hebben. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verwacht dat tegen 2025 de helft van de wereldbevolking leeft in gebieden met een structureel watertekort.

waterschaarste wereldwijd 2022

7 tips om water te besparen

Water besparen is eenvoudiger dan je denkt. Wij geven je hieronder een aantal tips om simpel water te besparen.

Waterbesparende douchekop

Nederlanders douchen gemiddeld 9 minuten lang en 5 keer per week. Het gemiddelde waterverbruik per douchebeurt is zo’n 80 liter. Per jaar verbruik 1 persoon gemiddeld dus al ruim 23.000 liter schoon drinkwater voor het douchen. Zonder in te leveren op het gebied van comfort zorgt een waterbesparende douchekop voor zo’n 40 procent besparing in waterverbruik en 20 procent besparing in gasverbruik. Een waterbesparende douchekop kost ongeveer 30 euro is dus een eenvoudige en goedkope manier om ook de energiekosten te verlagen. Daarnaast kun je natuurlijk ook je douchetijd verkorten naar 3 of 4 minuten.

Bespaarknop toilet

Gemiddeld gaat een Nederlander zo’n 2 á 3 keer per dag naar het toilet. Het doorspoelen van het toilet kost 6 liter water, omdat standaard het hele waterreservoir wordt geleegd. Zonde, als je alleen maar een kleine boodschap hebt gedaan. Kies daarom bij het aanschaffen van een toilet altijd voor een toilet met een bespaarknop. Bij een kleine boodschap bespaar je zo 2 á 3 liter aan water. Jaarlijks levert dit een waterbesparing van zo’n 3000 liter.

Heb je nog geen toilet met bespaarknop? Leg dan 4 kleine flesjes water van een halve liter in je spoelbak. Hiermee bespaar je ook 2 liter per toiletbezoek.

Afwassen

Ook op (bestaande) kranen kan je een waterbespaarder aansluiten. Je schroeft de tuit van je kraan en plaats de waterbespaarder erop. Een kleine investering van 3 euro levert een waterbesparing tot wel 50 procent. De kraan laten stromen tijdens het afwassen is natuurlijk helemaal ‘not done”. Laat de gootsteen vollopen of gebruik een teiltje.

Draai een volle wasmachine

Het draaien van een volle wasmachine doen maar heel weinig mensen. Vaak draaien mensen halve wasjes of moet net even die ene broek of jurk gewassen worden voor een feestje. Heel begrijpelijk, maar dit kosten klauwen met water én dus geld. De wasmachine neemt ongeveer 5 procent van het totale elektriciteitsverbruik voor haar rekening binnen een gemiddeld huishouden. Met het draaien van een volle wasmachine kan een huishouden tot wel 30 euro per jaar besparen (op basis van 80 cent per m3 en 20 cent per kWh). Met de huidige hoge energieprijzen loopt dit op tot wel 100 euro per jaar.

Auto wassen

Je auto wassen in de wasstraat duurt een paar minuutjes, maar kost gemiddeld zo’n 400 liter aan water. Het gebruiken van de zelf-service in een wasstraat doen we meestal in 5 minuten en kost 50 liter water. Het water dat in een wasstraat wordt gebruikt is deels schoon drinkwater (20%), maar het grootste gedeelte wordt opgepompt uit de grond en vervolgens gefilterd. Veel mensen die hun auto thuis wassen gebruiken wel schoon drinkwater. Meestal gaan er zo’n 4 á 5 emmers water doorheen, wat neerkomt op 70 liter schoon drinkwater. In Nederland rijden bijna 9 miljoen auto’s rond die gemiddeld 4 keer per jaar een wasbeurt krijgen van hun eigenaar.

Waterverbruik per jaar auto wassen

  • Wasstraat: 14.400 miljoen liter grondwater
  • Zelf-service: 1800 miljoen liter grondwater
  • Thuis wassen: 2520 miljoen liter schoon drinkwater

Als je je auto wast doe dit dan niet té vaak en maak gebruik van de zelf-service bij de wasstraat om je auto te wassen. Hiermee besparen we miljoenen liters water per jaar.

Opvangen regenwater

Het opvangen van regenwater met een regenton is een simpele manier om het waterverbruik te verminderen. Je sluit de regenton eenvoudig aan op je regenpijp. Om verdamping en algenvorming te voorkomen plaats je de regenton bij voorkeur in de schaduw. Een gemiddelde regenton vangt zo’n 150 liter regenwater op en kost ongeveer 50 euro. Regentonnen zijn er in vele soorten en maten, dus er is vast één die bij jou situatie past.

Tuin besproeien

Besproei je tuin niet teveel en niet te vaak. En als je de tuin besproeit, doe dit dan in de ochtend en zeker niet op het heetst van de dag. Nog veel slimmer is het besproeien van je tuin met opgevangen regenwater uit je regenton.

Groene tuin

Een tuin met veel tegels voorkomt dat regenwater in de grond kan wegzakken. Verwijder daarom een aantal tegels en richt je tuin zo in dat de planten die veel water nodig hebben niet in de zon staan. Daarnaast geeft een tuin met veel groen ook veel meer koelte in de zomer dan een betegelde tuin, zeker als je een paar bomen plant.

Eet minder vaak vlees

Voor het produceren van vlees is veel water nodig. Kies daarom vaker voor groente en plantaardig voedsel. Zo bespaar je al 1500 liter water per jaar. Het waterverbruik voor varkens- en kippenvlees ligt lager dan het waterverbruik voor rundvlees. Vleesliefhebbers kunnen dus ook bijdragen door te kiezen voor kip of varkensvlees.

Voorkom voedselverspilling

Ruim 85 procent van ons waterverbruik is het gevolg van voedselproductie. Wees dus zuinig met voedsel en voorkom verspilling. Weeg ingrediënten van te voren goed af en vries overgebleven voedsel even in om de houdbaarheid te verlengen.

Lokale en biologisch voedsel

Met het eten van biologische en lokale producten bespaar je ook veel water. De voetafdruk van biologische voedsel ligt al gemiddeld 20 procent lager dan die van niet-biologisch voedsel. Voor visliefhebbers is wild gevangen de beste keuze. In tegenstelling tot kweekvis heeft deze namelijk geen watervoetafdruk.

Doorspoelen toilet

De rioolwaterzuivering in Nederland is van hoge kwaliteit, maar niet alles kan uitgefilterd worden. Spoel daarom nooit medicijnen door het toilet, maar lever ze in bij de apotheek. Medicijnen hebben een sterk vervuilende werking op ons drinkwater.

Microplastics

Veel verzorgingsproducten bevatten microplastics, die een groeiend probleem vormen voor schoon drinkwater. Kies daarom altijd voor producten zonder microplastics. Met de app “Beat the Microbead” kun je eenvoudig controleren of een product schadelijke microplastics bevat.

Bestrijdingsmiddelen

Het klinkt misschien logisch, maar gebruik geen bestrijdingsmiddelen voor je planten in de tuin of op balkon. Ook de biologische bestrijdingsmiddelen bevatten soms schadelijke stoffen die via regenwater in de sloot en uiteindelijk in ons drinkwater terechtkomen. Rioolzuiveringsinstallaties hebben grote moeite om deze stoffen uit te filteren.

Laatste nieuws over klimaatverandering

Veelgestelde vragen waterschaarste

Waarom wordt schoon drinkwater steeds moeilijker?

Het aantal verzorgingsproducten dat we gebruiken neemt toe. Waar 70 jaar geleden een lippenstift voldoende was en het hele gezin dezelfde fles shampoo en douchegel gebruikte, is dat hedendaags uitgebreid naar talloze lotions, make-up, shampoos en douchegels. Deze producten bevatten vaak microplastics of andere chemische stoffen die, zonder dat we er erg in hebben, geruisloos verdwijnen in het rioolwater.

Het grootste probleem is dat Waterschappen deze stoffen steeds minder goed kunnen filteren, waardoor uiteindelijk ons drinkwater stukje bij beetje minder schoon wordt. Met de huidige trend is ons leidingwater over tientallen jaren niet meer drinkbaar en moeten we deze eerst koken, zoals ook in veel arme landen het geval is.

Hoe kan ik water besparen?

Gemiddeld gebruiken we 52.000 liter water per jaar persoon. Een gigantische hoeveelheid, waarbij het meeste via het doucheputje of het toilet verdwijnt. Water besparen kan dus eenvoudig door minder lang te douchen of een waterbesparende douchekop en toilet met bespaarknop aan te schaffen.

Meer tips om water te besparen

Welke verschillende douchekoppen zijn er?

Waterbesparende kranen en douchekoppen zijn er in vele soorten en maten. Ook kan je je bestaande douche en kraan eenvoudig waterbesparend maken met een waterbesparende kraan- of douchekop. Een kleine investering dat veel oplevert. Ook in de portemonnee.

Meer lezen over waterbesparende douchekoppen

Hebben alleen arme landen last van waterschaarste?

Nee, watertekorten komen ook steeds vaker voor in rijkere Westerse landen. In Nederland werd afgelopen zomer zelfs een officieel watertekort uitgesproken. Zo’n 4 miljard mensen krijgen jaarlijks te maken met waterschaarste, dat is de helft van de totale wereldbevolking.

Onderzoek waterschaarste

In 2016 deed Arjen Hoekstra (Universiteit Twente) onderzoek naar waterschaarste wereldwijd.
Conclusie: Vier miljard mensen kampen met ernstige waterschaarste

waterschaarste - aantal maanden per jaar

In 2017 deed Unicef ook onderzoek naar waterschaarste wereldwijd.
Hele rapport: Dorst naar een toekomst

Wist je dit over waterschaarste?

  • 85 procent van ons waterverbruik komt voort uit de productie van ons voedsel
  • De helft van de wereldbevolking krijgt jaarlijks te maken met waterschaarste.
  • Met een waterbesparende douchekop bespaar je 40% water en 20% op je gasverbruik
  • Een toilet met bespaarknop levert jaarlijks zo’n 3000 liter aan waterbesparing op. Per persoon!
  • De Nederlandse overheid kondigde in de zomer van 2022 voor de 2e keer in de geschiedenis een officieel watertekort af.
  • Door minder vlees te eten en dit vervangen met groenten bespaar je jaarlijks al 1500 liter water.

Playlist: Water en energie besparen

  • Nuttige pagina?
  • 0   0