klimaatverandering en opwarming van de aarde
Door de toename van uitstoot van schadelijke broeikasgassen stijgt de temperatuur van onze aarde. Deze opwarming van onze aarde heeft klimaatverandering als gevolg.

Opwarming van de aarde en klimaatverandering

Stijging temperatuur aarde

Met “opwarming van de aarde” verstaan we de stijging van de mondiale temperatuur vanaf de 19e eeuw. Sinds 1880 is de temperatuur met gemiddeld 0,9 graden gestegen. In het huidige tempo zal dit, volgens recente onderzoeken, in het jaar 2100 verdubbeld zijn naar 1,8 graden tot zelfs 6 graden Celsius. Deze stijging lijkt op het eerste gezicht klein, maar heeft enorme gevolgen voor het klimaat en dus de levenskwaliteit op aarde.

Mondiale temperatuur

Oorzaak van klimaatverandering

Door het vele gebruik van fossiele brandstoffen, het grootschalig kappen van bos, de veestapels en consumeren van vlees zit er maar liefst 40 procent meer koolstofdioxide in de lucht dan tweeënhalf eeuw geleden. Toch is de veroorzaker van de opwarming van de aarde nog een groot discussiepunt. Belangrijk is echter om een meting over een langere periode (+30 jaar) uit te voeren, om een goed beeld te krijgen over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering.

Invloed van de mens

De grote vraag is hoeveel invloed de mens heeft op de natuur. 98% van de (vooraanstaande) wetenschappers beweren dat de huidige mate van klimaatverandering weldegelijk (deels) aan de invloed van de mens te wijten is. In onderstaande grafiek is goed te zien hoe de bewustwording hiervan door de jaren heen is veranderd. De zwarte stippen staan voor gedane studies en onderzoeken naar de oorzaak van de opwarming van de aarde.

Consensus wetenschap

Gedrag van nu over 100 jaar voelbaar

De gevolgen van de groeiende uitstoot van schadelijke gassen zien we pas over tientallen jaren. Op dit moment voelen we al de consequenties van de uitstoot in de afgelopen 100 jaar. Zo is het aantal planten en wilde dieren tussen 1970 en 2012 met maar liefst 58 procent afgenomen. Het tempo waarin de ijskappen smelten is toegenomen tot 219 miljard ton per jaar. In 2015 was dit nog 76 miljard ton. Als gevolg hiervan steeg de zeespiegel van 0,2 mm tot 0,6 mm per jaar.

Gevolgen klimaatverandering: wereldwijd

Als er niets verandert dan zijn de gevolgen niet te overzien. Ook de mensheid zal dan met uitsterven bedreigd worden als we niet ingrijpen. Welke veranderingen staan ons nog meer te wachten?

  • Droogte; meer kans op bosbranden, mislukken van oogsten, verschuiving klimaatzones, uitsterven landdieren en planten en extreme hitte.

  • Water; stijging van de zeespiegel, meer overstromingen, smelten poolijs, uitsterven waterdieren en planten en drinkwater tekort.

  • Volksgezondheid; meer en nieuwere ziektes, drinkwater te kort, meer doden ten gevolge van extreme hitte en voedselschaarste.

Mensen lijken steeds bewuster te worden van de noodzaak om uitstoot van schadelijke broeikasgassen tegen te gaan. Een voorbeeld hiervan zijn de klimaatafspraken die wereldleiders in 2015 maakten in Parijs.

Bodemverzakking

Uit de bodemkaart van NCG blijkt dat de Nederlandse bodem sneller en meer zakt dan werd verwacht. Vooral in veen- en kleigebieden is deze daling duidelijk merkbaar. De actuele bodemkaart maakt onderscheid tussen de diepe oorzaken van bodemdaling en de effecten in de bovenste laag. Deze verzakking in de bovenste laag wordt veroorzaakt door gaswinning, maar ook door de verandering in het klimaat.

Hete zomers drogen de veengronden uit, waardoor bodemverzakking sneller optreed. Dit proces is onomkeerbaar. Volgens het NCG kan het huidige tempo waarin de Nederlandse bodem verzakt enorme consequenties hebben voor het Nederlandse landschap en historische binnensteden.

Bodemkaart

Het project bodemdalingskaart.nl is een initiatief van het NCG. Voor het eerst is gebruik gemaakt van een integrale combinatie van radarsatellieten, GPS, en absolute zwaartekrachtmetingen om de verzakking in kaart te brengen. De kaart geeft goed weer hoe serieus het probleem in Nederland is.

Bodemvitaliteit

Uit recent onderzoek blijkt ook dat de bodemvitaliteit afneemt. Als gevolg hiervan staan landbouwopbrengsten onder druk en wordt de natuur- en bosbouwfunctie verstoord. Het merendeel van de beschermde ecosystemen staat er matig tot slecht voor. Tevens voldoet de waterkwaliteit niet aan de normen en houden bodems te weinig water vast. De slechtere bodemvitaliteit beperkt de opslag van organische stof (koolstof) waardoor te veel broeikasgassen worden uitgestoten in plaats van afgebroken en opgeslagen.

Earth Overshoot Day

Global Footprint Network (GFN) houdt elk jaar bij wanneer de mens meer grondstoffen, energie en brandstoffen verbruikt, dan de aarde in een jaar kan vernieuwen. De dag dat dit kantelpunt wordt bereikt noemen we Earth Overshoot Day.

Ecologisch voetafdruk

Het GFN maakt diverse berekeningen van de invloed die de mensheid heeft op onze aarde. De Ecologische Voetafdruk (footprint) wordt vergeleken met de biocapaciteit en het vermogen van de aarde, om onze afval (o.a. Co2) te absorberen. De overschotdag markeert de dag waarop onze ecologische voetafdruk, de biocapaciteit van de aarde overschrijdt.

Dag van overschot in 2019

De wereldwijde Earth Overshoot Day werd in 2019 al op 29 juli behaald. In 1970 was maar liefst 154 dagen later. De Nederlandse dag van overschot was al op 4 mei. Volgens de berekeningen van GFN zou de mensheid eigenlijk 1,75 aarde nodig hebben, om aan onze energie- en voedselbehoefte te voldoen. Nederland had in 1970 nog 2,3 aarde nodig om te voorzien in de behoefte van de mens, in 2008 groeide dit uit naar 4,1 aarde. In 2016 werd dit door GFN voor het laatst berekend en kwam Nederland uit op een behoefte van 2,97 aarde.

Verbruik in aarden per jaar

Uitstoot broeikasgas

Broeikasgassen komen van nature voor in onze atmosfeer. Voor de overlevingskans van de mens zijn deze gassen ook noodzakelijk. Aan de andere kant heeft de uitstoot van teveel schadelijke broeikasgassen, zoals CO2, behoorlijke consequenties voor onze aarde.

Koolstofdioxide

CO2 is de afkorting van koolstofdioxide. Het wordt ook wel koolzuurgas genoemd. Het is opgeslagen in fossiele brandstoffen (aardolie, steenkolen, aardgas) en komt weer vrij bij het verbranden. CO2 is ook opgeslagen in bomen en komt weer vrij als het hout verbrand wordt of wegrot. Koolstofdioxide is voor ruim de helft verantwoordelijk voor de huidige temperatuur van de aarde. Naast CO2 zijn er echter nog meer (schadelijke) broeikasgassen.

Methaan

CH4 is een sterk broeikasgas: 1 kilo methaan heeft hetzelfde effect als 28 kilo Co2. Methaan komt vooral vrij bij veeteelt, verbouwen van rijst en uit afvalstortplaatsen. Methaan is voor 16 procent verantwoordelijk voor klimaatverandering.

Lachgas

N20 is een zeer sterk broeikasgas: 1 kilo lachgas heeft hetzelfde effect als 265 kilo Co2. Lachgas komt vooral vrij bij grond dat bemest is met kunst- of dierlijke mest.

Waterdamp

Waterdamp is ook een broeikasgas, maar wordt niet uitgestoten door de mens. Dit gas komt voor in warme lucht en door de opwarming van de aarde wordt ook de lucht steeds warmer. Het broeikaseffect van waterdamp versterkt zichzelf dus.

Fluorgas

Fluorgas is een zeer sterk broeikasgas. Deze komt vooral voor in spuitbussen, airco’s en koelkasten.

Overzicht uitstoot broeikasgassen

Uitstoot broeikasgassen 2019
  • Nuttige pagina?
  • 8   4
Deel deze pagina..